چرا مهریه قابل حذف نیست؟

   

هدی عمید- وکیل پایه یک دادگستری

10420046_866301463390312_673553875557983388_n

مهریه بنا به تعریف قانون، مالي است كه شوهر به هنگام وقوع عقد ازدواج، پرداخت آن را به همسر خود تعهد می کند و در نتیجه مكلف است بلافاصله پس از امضاي قرارداد ازدواج، هر لحظه كه زن مطالــبه كند، آن را بپردازد.(به فرض عندالمطالبه بودن). به اعتقاد بسیاری از فقها مهریه در برابر بضع است به معنی اینکه مرد در برابر تمتع جنسی از زن، باید مهریه را بپردازد. 

برخی از فعالان حقوق زنان، نهاد مهریه را توهینی به شخصیت زنان و نقش آنها در ازدواج می دانند، عده ای دیگر اما دلایلی برای پشتیبانی از آن مطرح می کنند. از دلایل شرعی گرفته تا دلایل اجتماعی٬مانند اینکه مهریه پشتوانه اجتماعی برای زن محسوب می گردد، زیرا در فرهنگ کنونی جامعه ما٬ در صورت جدایی زن و مرد، زن متحمل خسارت بیشتری میشود و همچنین مردان برای انتخاب همسر مجدد امكانات بیشتری دارند ولی زنان بیوه با از دست رفتن سرمایه جوانی و زیبایی امكاناتشان برای انتخاب همسر جدید كمتر است و مهریه چیزی به عنوان جبران خسارت برای زن و وسیله ای برای تأمین زندگی آینده اوست. بسیاری ازاین دلایل و توجیهات در واقع ریشه در فرهنگ مردسالاری دارند که زن مطلقه، مسن و یا غیر باکره را کم ارزشتر از زن جوان و باکره می داند. و به همین واسطه به دنبال جبران خسارتی است که بر او وارد شده است. حال سوال این است که آیا مهریه را باید حذف کرد؟ آیا زنان باید در زمان عقد مهریه تعیین نکنند یا پس از آن مهریه خود را ببخشند؟ این سوالی است که پاسخ دادن به آن ساده نیست. آنچه هرگز نباید فراموش کنیم این است که نمی توان از مهریه، به تنهایی سخن گفت بدون اینکه سایر حقوق زنان در قوانین و یا اجتماع را دید. مهریه را باید در چارچوب وضعیت فعلی زنان بررسی کرد و نه در یک شرایط ایزوله و ایده آل. واقعیت اول این است که بسیاری از زنان ما بعد از ازدواج خانه دار هستند و از آنجا که فعالیت اقتصادی خارج از خانه ندارند، نمی توانند اندوخته مالی داشته باشند. کار در خانه در اکثریت خانواده ها وظیفه زنان محسوب می شود و مابه ازای مالی ندارد. از آن سو، مردان می توانند در خارج از خانه کار کنند، درآمد داشته باشند و اموال مختلفی خریداری کنند. نتیجه آنکه وقتی بعد از ۲۰ سال زندگی مشترک، زنی به هردلیلی از همسرش جدا شود یا همسرش او را طلاق دهد، اگر مهریه نداشته باشد باید بی هیچ اندوخته ای از زندگی خارج شود بدون آنکه سهمی از اموالی که در تمام این سالها مرد کسب کرده داشته باشد. (در موارد بسیار خاصی امکان مطالبه اجرت المثل وجود دارد که البته مبلغ اندکی است) حقیقت دوم این است که اگرچه توصیه می شود زوجین بر سر تنصیف اموال به توافق برسند و این موضوع را به عنوان شرط ضمن عقد ثبت نمایند اما باید دقت کرد این موضوع به شکل توافقی است و نه قانون و در نتیجه امکان فرار از آن به آسانی فراهم است و ضمانت اجرای بسیار ضعیف تری نسبت به مهریه دارد.به عبارت دیگر اگر مردی هیچ ملک ، خانه، ماشین یا هر مال دیگری به شکل رسمی نداشته باشد هیچ تعهد قانونی هم برای تقسیم اموالش با همسر در صورت جدایی ندارد. واقعیت قانونی دیگری که باید در نظر گرفت بحث ارث زوجین از یکدیگر است. بر اساس مقررات قانون مدنی، در صورت فوت زوج، ارث زن فقط یک هشتم اموال شوهر است در حالی که با فوت زن یک چهارم اموالش به شوهر میرسد. حال با توجه به اینکه اکثر ازدواج ها تا مرگ دوام دارند و احتمال طلاق کمتر است نتیجه این می شود که شرط تنصیف اموال هیچ گاه صورت نمی گیرد (چون طلاقی صورت نمی گیرد) و پس از فوت همسر، سهم ناچیزی از اموال به عنوان ارث به زن می رسد و در نتیجه نقش مهریه پررنگ می شود. بنابراین نمی توان به سادگی هم از مهریه در مقابل تنصیف اموال گذشت.. حقیقت تلخ بعدی، مربوط به جهیزیه است که یک سرمایه اولیه برای زندگی است و طبق عرف نیز”وظیفه” زن است . اگرچه بر اساس مقررات قانونی در صورت طلاق زن می تواند جهیزیه خود را با خود ببرد اما این جهیزیه بعد از یک سال استفاده ارزشش نصف و بعد از مدت بیشتری کاملا بی ارزش و غیرقابل تبدیل به وجه نقد می شود و بنابراین هیچ سرمایه ای برای زن محسوب نمی شود.در نتیجه در مناسبات عرفی، وقتی خانواده زن برای او جهیزیه تهیه می کنند (که به طور متوسط در ایران در حال حاصر حدود ۵۰ میلیون تومان است) انتظار دارند سرمایه ای به نام مهریه برای زن تضمین شود. ، این مساله به ویژه زمانی اهمت می یابد که می بینیم زنان به جز مهریه اهرم فشار دیگری ندارند تا سایر حقوقشان مثل حضانت یا طلاق را به دست بیاورند. علاوه بر موارد قانونی فوق، واقعیات اجتماعی دیگری هم وجود دارد که باید مد نظر قرار بگیرند، نبود فرصتهای برابر شغلی برای زنان در اجتماع و تبعیض در اشتغال و دستمزد از مهمترین این موارد است. علاوه بر این، بسیاری از زنان پس از ازدواج یا مادر شدن به واسطه فرهنگ حاکم بر خانواده، اجازه یا فرصت کار کردن پیدا نمی کنند. مجموعه این موارد به خوبی نشان می دهد که تا زمانی که ساختار حقوق خانواده ما اصلاح نشده باشد و حقوق زنان به شکل مطلوب تری تضمین نشده باشد، سخن از حذف مهریه، نابجا و ناعادلانه است.

برچسب ها:, , , , ,

بازتاب از سایت

Hamsari

همسری وب‌سایتی است که گروهی از فعالان مسائل زنان، وکلا و حقوقدانان به منظور آگاهی رسانی در خصوص "شروط ضمن عقد" راه اندازی کرده‌اند.

دیدگاهتان را بنویسید

شما برای ارسال نظر باید وارد اکانت خود شوید

آخرین ویدیو : علاقه زیبای دختر و پدر

تماس با ما

همسری آماده ارایه مشاوره حقوقی رایگان در زمینه شروط ضمن عقد است.

Gmail and GTalk

Skype Id

Facebook messenger

Twitter direct message
 

ساعات تماس

دوشنبه تا جمعه: از ۹ صبح تا ۵ عصر
شنبه و یک‌شنبه: از ۱۱ صبح تا ۳ عصر
شروط ضمن عقد